Ailenin çocuğu olarak kalıp onun hikâyesini taşımayı bırakabilirsin
Aile geçmişinden, ailenin sana öğrettiğini tutarak ve artık işine yaramayanı bırakarak kurtulunur; kopmadan, unutmadan, emirle bağışlamadan. Kalisme, Lozan’da doğan bir yaşam biçimidir ve kendin için neyi yapma hakkına sahip olduğunu hatırlatan 13 basit cümleden oluşur. Bu cümle şöyle diyor: “Taşıdığın yükü bırakabilirsin”.
Aileden taşıdıkların her zaman görünmez
Yüz kez duyulmuş ve hâlâ senin yerine konuşan cümleler vardır: “şikâyet edilmez”, “para konuşulmaz”, “olay çıkarma”. Erken dağıtılmış roller vardır: herkesi yatıştıran, her şeyi ayakta tutan, hiç sorun çıkarmayan. Ve kırk yaşında, artık kimsenin istemediği sahnelerde bu rolleri oynamaya devam ederiz.
Çoğu zaman bunu ansızın fark ederiz. Annenin ya da babanın sesiyle çıkan bir öfke. Hiç seçmeden uyguladığın bir kural. Asla söylemeyeceğine yemin ettiğin şeyi tam olarak kendi ağzından duyduğun gün.
Almak, taşımayı gerektirmez
Ailenden gelen her şey bir yük değildir. Ondan değerli şeyler aldın ve Kalisme senden onları geri kalanla birlikte atmanı istemez. Kalisme’nin manifestosu olan “Kaliste” metninin yedinci bölümü ayrımı koyar: geçmiş bir öğretmendir, bir sahip değil. Sana bir şeyler öğretti, ama seni rehin tutmaya hakkı yok.
Geçmişi kabul etmek onu onaylamak değildir. Başkalarının doğabilmesi için bazı bölümleri kapatmaktır. Bıraktığın şey hikâyen değildir: o gerçek olmaya devam eder. Bıraktığın, çoğu zaman artık kendileri taşımayan insanlar için sürüklemeye devam ettiğin ağırlıktır.
Bağışlamak özgür olmanın koşulu değildir
Ailelerde bu söz çabuk gelir, özellikle bayramlarda: bağışlamak, sayfayı çevirmek, barışmak gerekirmiş. Manifesto bu sözcüğü sulandırmadan ayrıştırır. Bağışlamak unutmak değildir: bellek kalır. Mazur görmek değildir: kabahat adlandırılmış kalır. Barışmak değildir: bağışlanabilir ve bir daha asla görüşülmez.
Kalisme’ye göre bağışlamak tek bir şeydir: haksızlık edenin yerine, yaptığı şeyin ağırlığını taşımayı bırakmak. Kimse bunu senden talep edemez ve kimse bunu senin yerine yapamaz. Bağışlama olgunlaşır, emredilmez. Bazı sahneleri durmadan yeniden yaşıyorsan, bu başka bir mekanizmadır: geçmişi kafada evirip çevirmek, yani hatırlamak yerine yeniden yargılamak.
Bırakmak ihanet etmek değildir
En çok alıkoyan şey vefasız olma korkusudur. Sanki bir aile kuralını reddetmek, onu sana aktaranları inkâr etmekmiş gibi. Öyle değil. Kalisme her şeyi onaylamadan sevmeye izin verir: anne babana bağlı kalıp onların her kuruşun hesabını yapma, susma ya da kimseye güvenmeme biçimini üstlenmeyi reddedebilirsin.
Yakınlık sana fazla pahalıya mal oluyorsa mesafeyi de ayarlayabilirsin. Çevrendekileri seçmek aile için de geçerlidir ve bu illa kopmak anlamına gelmez. Her şeyi devralmakla her şeyi kesip atmak arasında, içinde neyin kalacağına karar vermek için geniş bir alan vardır.
Sana verilenleri ayıklamak için iki adım
Ailenden hâlâ duyduğun üç cümleyi yaz. Her birinin yanına tek bir kelime: tut, ayarla ya da bırak. Bazıları tutulmayı hak ediyordur ve bu iyi bir haber. Diğerleri en azından sen duymadan konuşmayı bırakmış olur.
Manifestonun yedinci bölümündeki hareketi yap. Otur. Olanı karşılayarak nefes al, bir başkası için taşıdığını bırakarak nefes ver, beş kez. Sonra kendini hazır hissediyorsan, kendine yazılmış bir bağışlama mektubu yaz. Yazmak kapattığından çoğunu yeniden açıyorsa dur ve daha sonra ona dön.
Daha ağır geldiğinde
Çocukluğundan taşıdıkların şiddete, istismara ya da bir travmaya dayanıyorsa, manifestonun kendisi söyler: bu çalışma tek başına zorlanmaz. Doğru kapı bir sağlık uzmanıdır ve bu zamanı almak geri kalmak değildir.
Acil bir durumda: Türkiye’de 112, İsviçre’de 144.
Gece gündüz biriyle konuşmak için: İsviçre’de 143 (La Main Tendue).
Başka yerlerde ülkenin numaraları findahelpline.com sitesinde.
Bu fikir, Kalisme’nin temelindeki ücretsiz metin olan “Kaliste” metninden geliyor; 15 dilde okunabilir. Küçük bir kitap onu ayrıntılı anlatıyor: “Taşıdığın yükü bırakabilirsin”.
Sıkça sorulan sorular
Bağları koparmadan aile geçmişinden nasıl kurtulunur?
Sana verilenle taşımaya devam ettiğini birbirinden ayırarak. Kalisme her şeyi onaylamadan sevmeye izin verir: ailene bağlı kalıp onun kurallarını üstlenmeyi reddedebilirsin. Mesafeyi ayarlamak da mümkündür ve bu kopmak anlamına gelmez.
Daha iyi olmak için anne babayı bağışlamak gerekir mi?
Kimse bunu senden talep edemez. Kalisme’ye göre bağışlamak ne unutmak ne mazur görmek ne de barışmaktır: bir başkasının yaptığı şeyin ağırlığını taşımayı bırakmaktır. Bu zamanla olgunlaşır, emirle olmaz.
Anne babamda eleştirdiğim şeyleri neden tekrarlıyorum?
Çünkü erken öğrenilen şey, bir görüş olmadan önce bir davranış biçimine dönüşür. Bunu fark etmek ayıklamanın başlangıcıdır: gördüğün bir kural tutulabilir, ayarlanabilir ya da bırakılabilir; görmediğin bir kural ise senin yerine karar verir.
Geçmişin bir sahip değil, bir öğretmen olduğu fikri nereden gelir?
“Kaliste” manifestosunun yedinci bölümünden, “Taşıdığın yükü bırakabilirsin”: geçmiş sana değerli şeyler öğretti, ama seni rehin tutmaya hakkı yok. Kalisme’nin 13 küçük kitabından biri ona ayrılmıştır.
Daha derine inmek için
Kılavuzlar
Bu hafta, harekete geçeceğin anda çocukluğundan bir cümle aklına gelirse kendine yalnızca şunu sor: bu benim mi? Başka hiçbir şeye karar vermek zorunda değilsin.