29.10.2026 tarihli 1.7 sürümünün arşiv kopyası. Yürürlükteki sürüm: Kalisme’nin asla hizmet etmemesi gereken şeyler
Kalisme, ekiplerinize sunduğunuz, tıbbi olmayan bir psikolojik iyi oluş uygulamasıdır: okunacak ya da dinlenecek 13 kitap, kısa pratikler ve dinleyen ve yanıt veren bir yapay zekâ olan Kal. Bu taahhütnamede “siz” her zaman onu imzalayan kuruluşu, “biz” ise Kalisme’yi ifade eder. Etik metnimiz, bizim kendimize neyi yasakladığımızı söyler. Bu taahhütname ise Kalisme’yle neyi yapmayı kendinize yasakladığınızı, bir de yapmayı üstlendiğiniz tek şeyi söyler. Sözleşmenizin ekidir.
7 taahhüt; Kalisme bunları kuruluşa karşı ileri sürebilir.
Kalisme’nin 13 kitabının başlığı da bir emir değil, bir izindir: “Tükenmeden durabilirsin.” İzinler kolayca tersine çevrilir, işin özü budur.
“Tükenmeden durabilirsin” bir insana bir hak tanır. Aynı cümleyi, yeni çökmüş birinin karşısında bir yönetici söylediğinde ise anlamı şuna döner: “Ne zaman duracağınızı bilmeliydiniz.” Kuruluşun eksiği, böylece kişisel bir kusura dönüşür.
İş yükü, kadro ve yönetim alışkanlıkları hiç değişmezken insanlara izin vermek, kendilerine tanıdıkları ile fiilen elde ettikleri arasındaki mesafeyi açar. Bu mesafe, sinizmin bilinen bir kaynağıdır.
Bunu üreten bir aracı satmayı reddediyoruz. Bu metin, reddi yazılı hâle getirmek için elimizdeki tek yol: olaydan sonra değil, imzadan önce.
İlk 6 taahhüt kuruluşun kendine neyi yasakladığını söyler, 7. taahhüt ise ne yaptığını. Hepsi imzalayan kuruluşu bağlar, çalışanlarını değil; işverenin hiçbir yükümlülüğünün yerine geçmez, hiçbirini hafifletmez: o yükümlülükler bunlardan önce vardır ve bunlardan sonra da sürer.
Kuruluş; bir iş yükünü, bir tempoyu, yetersiz bir kadroyu, çalışma saatlerini ya da bilinen bir maruziyeti haklı göstermek, sürdürmek veya artırmak için Kalisme’yi, onun dilini ya da sunulmuş olmasını ileri sürmemeyi taahhüt eder.
Bir dönemin zor olduğunu söylemek ve Kalisme’yi başka şeylerin yanında önermek. Yeter ki onu o zorluğun cevabı gibi ya da bir karşılık gibi sunmayın.
Kalisme ikincil önlemedir: kişiyi kendi iş durumu karşısında donatır, durumun kendisine asla dokunmaz. İş yükü, çalışma saatleri ve kadro ise birincil önlemenin alanıdır ve bunu yalnızca işveren yürütebilir.
Kuruluş; bir kişiye kötü davranışa katlanmasını sağlamak için Kalisme’yi ileri sürmemeyi taahhüt eder: mobbing, cinsel taciz, aşağılama, ayrımcılık, sözlü şiddet, dışlama ya da yasanın izin verdiği sınırın yinelenen biçimde aşılması.
Hiçbir şey. Gri alanı olmayan tek taahhüt budur. Bir bildirime ilişkin hiçbir şey, hiçbir anda ve hiçbir biçimde Kalisme üzerinden yürümez.
Metinler tam tersini söyler, üstelik bunu başlıklarında söyler: “Huzuruna mal olana hayır diyebilirsin”, “Yanında kimin kalacağını seçebilirsin”. Sınır koymayı öğreten bir metni, sınırını yeni koymuş birini susturmak için tersine çevirmek, onu yazılış amacının dışına çıkarır. Ayrıca bir bildirim bildirimdir: işverenin yükümlülüklerini başlatır, bir okumayla kapanmaz.
Kuruluş; Kalisme’yi tıbbi, psikolojik ya da sosyal desteğin yerine geçen, ondan önce gelen veya ona erişimi süzen bir aşama gibi sunmamayı ve Kalisme’yi devreye aldığı gerekçesiyle mevcut bir hizmeti daraltmamayı taahhüt eder.
Kalisme’yi mevcut hizmetlerin yanında anmak, ama bir yönlendirme sırasında asla onlardan önce koymamak.
Kalisme ne bir terapi, ne bir tıbbi cihaz, ne de insan eliyle verilen bir hizmettir. Kalisme’de çalışan hiç kimse bir çalışanla ilişkiye girmez. Çalışanın kendi isteğiyle yapılan muayene bir haktır: ücretsizdir, gizlidir ve amir zincirinden geçmez. Burada sunulanların hiçbiri onu kısaltmaz, önüne de geçmez.
Kuruluş; işin örgütlenmesinden doğan bir güçlüğü kişilere yüklemek için Kalisme’yi, onun dilini ya da kullanım göstergelerini kullanmamayı taahhüt eder: iş yükü, kadro, rol netliği, destek, tanınma, yönetim alışkanlıkları.
Bir ekibin kötü durumda olduğunu görmek ve nedenleri üzerinde çalışmak. Kalisme’nin o aşamada söyleyecek hiçbir sözü yoktur ve orada yer almamalıdır.
Hiçbir toplu kullanım verisi bir sağlık göstergesi değildir ve bu aracın iyi ya da kötü hiçbir sonucu, sizin işinizi nasıl örgütlediğiniz hakkında bir şey söylemez. İyi bir sayı aklanma anlamına gelmez, kötü bir sayı da kimseyi suçlamaz.
Kuruluş; Kalisme’yi beklenen bir davranış ölçütüne dönüştürmemeyi taahhüt eder: duygusal duruş, olumlu görünme zorunluluğu, itirazın, yorgunluğun ya da öfkenin üstü kapalı biçimde geçersiz sayılması.
Kuruluş olarak Kalisme’yi kendi yaptığınız bir tercih diye açıkça sahiplenmek. Ama çalışanlardan bir varoluş biçimi beklememek ve bir tartışmayı kapatmak için Kalisme’den alıntı yapmamak.
Kalisme ulaşılması gereken bir seviye belirlemez ve onu kullananları sıralamaz: yöneticilerin bundan bekleyebileceği ya da değerlendirebileceği hiçbir şey yoktur. Birinden huzurlu görünmesini istemek, ona duygusal bir emek yükler: yani bu metinlerin tam da hafifletmeye çalıştığı yükü.
Kuruluş; Kalisme’yi, bir erişim hakkının etkinleştirilmiş olmasını ya da onun diline hâkimiyeti bir kişiyi değerlendirme ölçütü olarak kullanmamayı taahhüt eder: yıllık görüşme, performans değerlendirmesi, terfi, görev değişikliği, deneme süresi, ekip kurma ya da herhangi bir kariyer kararı. Hiçbir avantaj, prim, yarışma, sıralama ya da isim vererek yapılan duyuru kullanıma bağlanmaz.
Hiçbir şey. Kullanmak da kullanmamak da hiçbir değerlendirmeye, hiçbir biçimde girmez; övgü biçiminde bile. Kullananları herkesin önünde övmek, kullanmayanları kınamakla aynı baskıyı yaratır.
Burada iki emniyet vardır ve yalnızca biri tekniktir.
Teknik emniyet sağlamdır. Hiçbir tablo, hiçbir anahtar, hiçbir kayıt bir kişiyi uygulamadaki bir içeriğe ya da bir kullanıma bağlamaz. Bu veri yoktur. Kimse onu üretemez: ne siz, ne biz, ne de bir mahkeme kararıyla.
Bu emniyetin, burada açıkça yazmayı tercih ettiğimiz iki çekincesi var. Birincisi: Kal’ın günlük sınırları vardır. Bu sınırları uygulayabilmek için mesajları Kal’a ileten sunucu, o günün mesajlarını erişim hakkı başına sayar. Bu sayaç hiçbir mesaj içermez. Yalnızca o gün için tutulur, ardından silinir.
İkincisi: kuruluş e-postayla davet ettiğinde erişim hakları tablosu her kişi için davetin gönderildiği adresi, erişiminin açık olup olmadığını, ne zamandan beri ve kaç cihazda açık olduğunu saklar. Portalınız bu bilgileri size, geçerli oldukları otuz gün boyunca bekleyen davetlerle birlikte gösterir. Bir daveti yeniden gönderebilmeniz ve kuruluştan ayrılan bir kişinin erişim hakkını geri alabilmeniz bunun sayesindedir. Adres, erişim sona erdiğinde ya da sözleşmenin bitiminden otuz gün sonra silinir. Uygulamada yapılan hiçbir şey orada yer almaz. Ekip bağlantısıyla davet edildiğinde hiçbir adres saklanmaz.
İnsana ilişkin emniyet ise hiç yoktur. Bir yargı için veriye gerek yoktur: toplantıda tek bir cümle yeter. Teknik bir emniyet verileri korur. Hiçbir emniyet, toplantıda söylenen bir cümleyi engelleyemez. Bu taahhüdün yazılma nedeni tam olarak budur.
Kuruluş; yazılı olarak zaten saptadığı bir riske Kalisme’yi yeterli bir cevap gibi sunmamayı taahhüt eder: risk değerlendirmesine yazılmış, çalışan temsilcilerince gündeme getirilmiş ya da iş sağlığı birimince bildirilmiş bir risk. Yalnızca bu saptamalarla sınırlı olmak üzere, nedenlerini inceler ve bu konuda ne yaptığını kendi kurullarına bildirir; Kalisme yaygınlaştırılmış olsun ya da olmasın.
Yeni bir durum tespiti yok, dayatılan bir süre yok, vaat edilen bir sonuç yok, bize verilecek bir hesap yok. Bu maddenin sınırını “zaten” sözcüğü çizer: madde yalnızca sizin kendi yazdığınız saptamaları kapsar.
Bu metnin harekete geçmeyi isteyen tek taahhüdü budur; metni salt bir zarar vermeme sözü olmaktan çıkaran da budur. Önceki 6 taahhüt Kalisme’nin araçsallaştırılmasını engeller, ama hiçbir şeye zorlamaz: bir kuruluş hepsine harfi harfine uyabilir, yine de kendi eliyle kayda geçirdiği bir saptamayı öylece bekletebilir. Bu taahhüdü biz denetlemiyoruz, denetleyemeyiz de: sizde olup bitenlerin hiçbirini görmüyoruz. Yine de yazıyoruz, çünkü bu metin, onu denetleyebilecek olanlara veriliyor.
BU METNİN SİZDEN İSTEMEDİKLERİ
Uygulanamayan bir metin sonunda yok sayılır ki bu, hiç metin olmamasından kötüdür. Bu yüzden sınırlarını da yazıyoruz.
Kuruluşun her çalışanı, her çalışan temsilcisi, iş sağlığı alanındaki her uzman; amir zincirinden geçmeden ve kuruluşa haber vermeden.
Mesaj, Kalisme’nin kurucusunun baktığı bir posta kutusuna düşer, başka kimsenin değil. Burası bir acil durum kanalı değildir: bir kişi tehlikedeyse acil servisler, iş sağlığı birimi ya da uyarı hakkı yanıt verir, biz değil.
Hiçbir olayı iş hukuku bakımından nitelendirmeyiz; ne müfettişin, ne çalışan temsilcilerinin, ne de iş sağlığı biriminin yerine geçeriz ve hiç kimseyi işverenine karşı korumayız. Yapabileceğimiz şey, kötülüğe alet olan bir aracı vermeyi bırakmaktır. Elimizden gelen bundan ibarettir ve bunu umut olarak bırakmaktansa yazmayı yeğliyoruz.
Yalnızca sizi bağlasaydı bu metin dürüst olmazdı.
Bu taahhütname, Kalisme Pro sözleşmesinin ekidir ve uygulanacak iş hukukunun kurallarına göre çalışan temsilcilerine eksiksiz verilir. Her değişiklik tarihlenir, gerekçelendirilir ve yayımlanır: bir taahhüt asla sessizce zayıflatılmaz. Netleştirilebilir, ama içi boşaltılamaz. Sürüm 1.7, 29.10.2026: yalnızca açıklık. Taahhütname artık önce Kalisme’nin ne olduğunu ve metinde “siz” sözcüğünün her zaman onu imzalayan kuruluşu ifade ettiğini söyler; “Bir ihlali bildirmek” bölümü, bildirimde bulunan kişiye “siz” diye seslenmek yerine ondan “bildirimde bulunan kişi” diye söz eder; 6. taahhüdün gerekçesi, kapsamı değişmeden kısa cümlelere bölünmüştür. Kuruluşun 7 taahhüdünden hiçbiri değiştirilmemiş ve zayıflatılmamıştır. Sürüm 1.6, 16.10.2026: kuruluşun her kişiye verdiği birim artık erişim hakkı olarak adlandırılır ve sözleşme, genel koşullarımızdaki adıyla anılır. Kuruluşun 7 taahhüdünden hiçbiri zayıflatılmamıştır. Sürüm 1.5, 15.10.2026: 6. taahhüt kapsamı değişmeden yeniden ifade edilmiştir ve 5. taahhüt gibi artık Kalisme’yi kullananlardan söz eder. Kuruluşun 7 taahhüdünden hiçbiri zayıflatılmamıştır. Sürüm 1.4, 08.10.2026: 6. taahhüt ikinci bir çekinceyi, yani kuruluş e-postayla davet ettiğinde erişim hakları tablosunun neleri sakladığını ve portalın neleri gösterdiğini yazar; karşılığında verdiğimiz taahhüt, portalın gösterdikleriyle artık çelişmeyecek biçimde düzeltilmiştir; 5. taahhüt ise kapsamı değişmeden yeniden ifade edilmiştir. Kuruluşun 7 taahhüdünden hiçbiri zayıflatılmamıştır. Sürüm 1.3, 29.09.2026: bir bildirimin alındı teyidi artık belirli bir süreye bağlı değildir, haklı bir bildirimin ardından fesih bir zorunluluk olmaktan çıkıp bir seçenek hâline gelir ve taahhütnamenin çalışan temsilcilerine verilmesi kuruluşun tabi olduğu iş hukukuna göre yapılır. Bu çeviri yalnızca bilgi amaçlıdır: Farklılık hâlinde yalnızca Fransızca metin geçerlidir.
Kalisme · Hakan Kaynar · sürüm 1.7, Ekim 2026.